16/01/2015

Kodować jak w NASA

Home

Kolega podesłał mi link do ciekawego artykułu na temat 10 zasad stosowanych w NASA, aby pisać naprawdę bezpieczny, czytelny i dobry kod. Zasady te w oryginale dotyczą języka C i zacząłem się zastanawiać czy da się je zastosować do .NET'a. Na zielono zaznaczyłem te zasady, które moim zdaniem da się użyć w .NET'cie, na pomarańczowo te dyskusyjne, a na czerwono takie, których się nie da.

Stosuj tylko bardzo proste konstrukcje sterujące przepływem sterowania w programie. Nie używaj goto i rekursji.

Mi ta zasada przypomina inną Keep it simple stupid, czyli nie starajmy się na siłę pokazać jakimi super programistami jesteśmy i piszmy możliwie prosto. To, że bez goto można się obejść to oczywiste. Bardzo dyskusyjny jest natomiast zakaz użycia rekursji. Autor zasady argumentuje to tym, że brak rekursji ułatwia pracę analizatorom kodu źródłowego, a także dowodzenie poprawności kodu. Ciężko mi z tym dyskutować, bo nie wiem jakiego analizatora używa NASA i nie spotkałem się też z dowodzeniem poprawności kodu w .NET. Osobiście uważam, że rekursja jest przydatna i w wielu przypadkach algorytmy zapisane rekurencyjnie są po prostu łatwiejszych do zrozumienia. Trzeba jednak uważać o czym już pisałem w tym albo w tym artykule.

Wszystkie pętle powinny mieć sztywno określoną górną granicę liczby iteracji.

Znowu dyskusyjna sprawa i znowu ma to służyć temu, aby można było udowodnić, że pętla się kiedyś zakończy. Dać się pewnie da tak pisać, ale wygodne to to pewnie nie jest. Ponieważ w .NET'ie nie piszemy oprogramowania dla statków kosmicznych tą zasadę bym pominął.

Nie stosuj dynamicznej alokacji pamięci (w szczególności garbage collector'a) już po zainicjowaniu aplikacji.

No cóż w .NET bez garbage collector'a się nie da. Można próbować minimalizować tworzenie nowych obiektów w czasie działania aplikacji, ale tak na co dzień to właściwie po co? To, co powinno się rozważyć, to załadowanie do pamięci danych niezmiennych (referencyjnych, słownikowych czy jak to zwał) i korzystanie z nich przez cały czas życia aplikacji.

Metody powinny być możliwie krótkie tj. nie więcej niż 60 linii kodu.

Czy 60 to dobre ograniczenie? Można dyskutować, ale z pewnością metody powinny być możliwie krótkie bo to podnosi ich czytelność. Po drugie jeśli metoda jest krótka to znaczy, że robi jedną konkretną rzecz, a nie kilka lub kilkanaście.

Średnia liczba asercji na metodę powinna wynosić minimum 2. Asercje powinny zabezpieczać przez sytuacjami, które w ogóle nie powinny wystąpić i nie mieć efektów ubocznych.

Co do tego jak pisać asercje to się zgadzam, ciężko mi natomiast powiedzieć, czy 2 to dobra średnia asercji na metodę. W komentarzu do tej zasady autor pisze, że przeciętnie testy jednostkowe wykrywają 1 błąd na 10-100 linii kodu, a asercje jeszcze zwiększają szansę na wykrycie błędów. Ja to rozumiem tak, że sugeruje się używanie tego i tego. Ok, ale ja bym jednak explicite wspomniał potrzebę testów jednostkowych czy ogólnie testów automatycznych w tej zasadzie.

Zmienne powinny mieć możliwe mały zasięg.

Czyli nie stosujemy globalnego stanu, nie re-używamy tej samej zmiennej do różnych celów itd.

Wyniki zwracane przez metody powinny być zawsze sprawdzane przez metodę wołającą. Każda wołana metoda powinna zawsze sprawdzać parametry wejściowe.

Innymi słowy nie ufamy nikomu, nie stosujemy konwencji (na przykład takiej, że jeśli metoda zwraca kolekcję to nigdy nie zwróci null'a, ale pustą kolekcję) itp. Ja jednak lubię konwencję, a parametry wejściowe staram się weryfikować głównie dla metod publicznych i chronionych. Wyniki zwracane przez metody weryfikuję natomiast przede wszystkim przy użyciu zewnętrznych bibliotek.

Należy ograniczyć użycie pre-procesora, makr i kompilacji warunkowej.

Preprocesora i makr nie mamy w .NET, ale możliwość kompilacji warunkowej już tak. Czemu ich nie używać? Ponieważ utrudniają przewidzenie wyniku kompilacji. Autor zasady podaje taki przykład. Załóżmy, że w programie mamy 10 dyrektyw kompilacji warunkowej. Załóżmy, że używają innych warunków. Daje 2^10 = 1024 różnych możliwych wyników kompilacji tego samego kodu, które mogą działać inaczej!

Należy ograniczyć użycie wskaźników. W szczególności stosujemy co najwyżej jeden poziom dereferencji. Wskaźniki na funkcje nie są dozwolone.

Autor ponownie argumentuje, że brak wskaźników ułatwia weryfikację kodu. Tą zasadę ciężko jednak przełożyć na .NET. Niby z typowych wskaźników też można korzystać, ale nie jest to często używane. Jeśli natomiast pod słowo ''wskaźnik'' w tej regule podstawimy ''referencja'', a pod ''wskaźnik na funkcję'' terminy ''delegat'' lub ''wyrażenia lambda'' to okaże się, że w .NET nie możemy zrobić właściwie nic. Podsumowując ta zasada nie ma zastosowania do .NET'a.

Kod musi się kompilować i to bez ostrzeżeń. Przynajmniej raz dziennie kod źródłowy musi przejść weryfikację przy pomocy narzędzi do statycznej analizy kodu z zerową liczbą ostrzeżeń.

To, że kod musi się kompilować to oczywiste. Jeśli chodzi o ostrzeżenia to moim zdaniem w przypadku projektów prowadzonych od zera liczba ostrzeżeń rzeczywiście powinna być równa 0. Jeśli uważamy, że jakieś ostrzeżenia są "głupie" to trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie czy używamy dobrych narzędzi? W przypadku tzw. kodu zastanego sprawa jest trudniejsza, ale te 10 zasad służy m.in. właśnie temu, aby nie tworzyć takiego kodu.

Jak widać nie wszystkie z tych zasad da się zastosować w .NET czy przy tworzeniu aplikacji typowo biznesowych. Z drugiej strony są firmy, które w .NET piszą oprogramowanie medyczne. Niektóre z tych zasad wydają się bardzo drakońskie, ale jak już pisałem NASA w swoich projektach osiąga wynik 0 błędów na tysiąc linii produkcyjnego kodu.

Polecam też zapoznanie się z oryginalnym dokumentem NASA’s 10 rules for developing safety-critical code.

5 comments:

Robert said...

Ciekawym i podobnym zbiorem zasad jest też MISRA C - standard pisania w C powszechny w automatyce, automotive, etc.

Michał Komorowski said...

Dobrze wiedzieć, gdyż nigdy o tym nie słyszałem. Czy używasz tego w praktyce? Z tego co widzę to jest tego 143 reguły, więc bez jakiegoś narzędzia może być ciężko o wszystkim pamiętać. Chyba, że te reguły dla kogoś doświadczonego to oczywista oczywistość.

Юля Сазонова said...
This comment has been removed by a blog administrator.
Harold Chambers said...
This comment has been removed by a blog administrator.
midn said...
This comment has been removed by a blog administrator.

Post a Comment